Afganistan: rekordowe liczby dzieci z niedożywieniem

W naszych ośrodkach na południu Afganistanu obserwujemy wysoki poziom ciężkiego ostrego niedożywienia wśród dzieci. Za fatalną sytuację odpowiadają susze i niedobór żywności, cięcia międzynarodowego finansowania usług zdrowotnych, słabość systemu ochrony zdrowia i narastające napięcia między Afganistanem a Pakistanem.

Od stycznia do kwietnia 2026 roku liczba dzieci z ciężkim niedożywieniem przyjętych do wspieranego przez Lekarzy bez Granic ośrodka żywienia terapeutycznego na południu Afganistanu wzrosła średnio o ponad 30 proc. w porównaniu z tym samym okresem w ciągu ostatnich trzech lat. Większość dzieci miała mniej niż rok.

Wzrost ten wskazuje na pogorszenie się bezpieczeństwa żywnościowego, z jakim borykają się mieszkańcy Afganistanu. Lekarzom bez Granic coraz trudniej przychodzi skuteczne reagowanie na kryzys. Przywrócenie finansowania wsparcia żywieniowego jest niezbędne, by zapobiec dalszemu pogorszeniu się sytuacji.

Dzieci trafiają do nas za późno

– Dzieci trafiają do nas zdecydowanie zbyt późno. Często są już w stanie krytycznym i cierpią na powikłania, którym można było zapobiec – mówi Ana Lilia Banda, koordynatorka medyczna Lekarzy bez Granic na południu Afganistanu. – Odzwierciedla to nie tylko pogłębiający się brak bezpieczeństwa żywnościowego, ale także załamanie się systemów wczesnego wykrywania i leczenia niedożywienia.

– Skuteczna reakcja wymaga sprawnego funkcjonowania różnych elementów opieki – od usług ambulatoryjnych, które pozwalają rozpoznawać i leczyć przypadki bez powikłań, po opiekę szpitalną nad dziećmi w stanie krytycznym. Przywrócenie pełnego zakresu opieki związanej z niedożywieniem ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania zgonom, których można uniknąć – dodaje Ana Lilia Banda.

Wpłać darowiznę na lecznie niedożywienia

Cięcia finansowania, susze, regionalne napięcia

Zgodnie z danymi WHO znaczne ograniczenie finansowania międzynarodowego na początku 2025 roku doprowadziło do zawieszenia działalności lub zamknięcia 445 placówek ochrony zdrowia, w tym 203 mobilnych zespołów zajmujących się zdrowiem i żywieniem. Działania te odgrywały wcześniej kluczową rolę w przeprowadzaniu badań przesiewowych na poziomie społeczności lokalnych, wczesnym wykrywaniu oraz zapewnianiu opieki.

Sytuację dodatkowo pogarszają powtarzające się susze, które spowodowały spadek plonów i stopniowo pogłębiły brak bezpieczeństwa żywnościowego oraz trudności gospodarcze. Jednocześnie zamknięcie granic związane z regionalnymi napięciami geopolitycznymi zakłóciło łańcuch dostaw żywności terapeutycznej do kraju i spowodowało wzrost cen żywności. Ograniczenia w dostępie do żywności dotknęły w szczególności kobiety w ciąży i matki.

– Niedożywienie to nie tylko problem medyczny, ale także społeczny – mówi Ana Lilia Banda. – Wyłączne karmienie piersią przez pierwsze sześć miesięcy życia, a następnie odpowiednie żywienie uzupełniające, ma zasadnicze znaczenie dla zaspokojenia potrzeb żywieniowych niemowlęcia. Ale skoro same matki nie mają wystarczającej ilości pożywienia, jak mają karmić swoje dzieci? Widzimy wiele niedożywionych dzieci w wieku poniżej jednego roku, którym często towarzyszą matki lub opiekunowie również potrzebujący pomocy.

Poziom niedożywienia niespotykany w ostatnich latach

Od początku 2026 roku liczba przyjęć do wspieranego przez Lekarzy bez Granic ośrodka żywienia terapeutycznego przy szpitalu Boost w południowej prowincji Helmand w Afganistanie osiągnęła miesięczny rekord w porównaniu z analogicznym okresem w ciągu ostatnich pięciu lat. W okresie od stycznia do kwietnia 2026 roku liczba przyjęć dzieci z ciężkim ostrym niedożywieniem z powikłaniami wyniosła ponad 1 500 – dwukrotnie więcej niż w tym samym okresie w 2022 roku.

W okresie od stycznia do kwietnia 2026 roku w ośrodku Lekarzy bez Granic w Kandaharze przyjęliśmy ponad 570 niedożywionych dzieci. Ponadto ponad 300 pacjentów zostało skierowanych do innych placówek ochrony zdrowia. Zapotrzebowanie na leczenie znacznie przewyższa możliwości zespołów Lekarzy bez Granic, nawet po zwiększeniu zdolności operacyjnych.

Przywrócenie wsparcia niezbędne

Lekarze bez Granic już zintensyfikowali swoje działania w prowincjach Helmand i Kandahar. Jednak w związku z trwającym obecnie sezonowym szczytem przypadków niedożywienia organizacja obawia się, że rosnące potrzeby będą nadal przewyższać możliwości obecnej pomocy humanitarnej.

Lekarze bez Granic wzywają do przywrócenia międzynarodowego oraz krajowego finansowania programów żywieniowych w całym Afganistanie oraz wsparcia darczyńców. Należy również zapewnić nieprzerwane dostawy specjalistycznej żywności oraz niezbędnych środków medycznych. Bez podjęcia natychmiastowych działań kryzys może się pogłębić, pozbawiając jeszcze więcej dzieci dostępu do ratującej życie opieki, której pilnie potrzebują.