Dzieci z gruźlicą nie mogą być zapomniane | Lekarze bez Granic

Cięcia w globalnej pomocy zdrowotnej uderzają w najsłabszych. W Światowy Dzień Gruźlicy Lekarze bez Granic wskazują na dzieci jako grupę, która najboleśniej odczuje skutki ograniczania środków na walkę z tą chorobą.  

Żadne dziecko nie powinno umierać lub cierpieć z powodu choroby, której da się zapobiec i którą można wyleczyć. Jednak drastyczne cięcia w międzynarodowej pomocy zdrowotnej utrudniają dotarcie do chorych dzieci. Powodują także przerwy w diagnostyce i leczeniu gruźlicy. 

1,2 mln dzieci zachorowało na gruźlicę w 2024 roku

Według raportu WHO z 2025 roku w 2024 roku na gruźlicę zachorowało 1,2 miliona dzieci poniżej 15. roku życia. Spośród nich aż 43 procent nie zostało zdiagnozowanych i nie miało dostępu do leczenia. Sytuacja dzieci poniżej 5. roku życia jest szczególnie alarmująca – tylko połowa z nich uzyskuje właściwą diagnozę i opiekę medyczną. Wskaźnik ten nie uległ poprawie w porównaniu z poprzednimi latami. Tymczasem gruźlicę można pokonać.  

Zaktualizowane wytyczne WHO

W 2022 roku WHO zaktualizowała wytyczne dotyczące diagnozowania i leczenia gruźlicy u dzieci. Ich wdrożenie mogłoby radykalnie poprawić opiekę nad chorymi dziećmi i uratować wiele istnień.  

W ramach projektu TACTiC – Test, Avoid, Cure TB in Children – Lekarze bez Granic wdrażają nowe rekomendacje WHO w programach prowadzonych w kilkunastu krajach Afryki i Azji, w tym w Afganistanie, Demokratycznej Republice Konga, Gwinei, Mozambiku, Nigrze, Nigerii, Pakistanie, na Filipinach, w Somalii, Sudanie Południowym, Ugandzie i Republice Środkowoafrykańskiej.  

W ramach projektu TACTiC odnotowujemy już wyraźny wzrost liczby dzieci diagnozowanych z gruźlicą i rozpoczynających leczenie. 

Algorytmy decyzji klinicznych kluczowe

Kluczowym narzędziem w leczeniu gruźlicy są algorytmy decyzji klinicznych rekomendowane przez WHO. To algorytmy oparte na ocenie objawów oraz dostępnym badaniu rentgenowskim. Ich stosowanie może niemal podwoić liczbę zdiagnozowanych dzieci nawet tam, gdzie zasoby są ograniczone, a laboratoria niedostępne.  

W Nigrze, gdzie Lekarze bez Granic wspierają wdrożenie tych algorytmów w 5 spośród 72 okręgów, niemal połowa wszystkich dzieci poniżej 5. roku życia zdiagnozowanych z gruźlicą w latach 2024–2025 pochodzi właśnie z tych okręgów. Gdyby tę metodę stosować w całym kraju – we współpracy z ministerstwem zdrowia – liczba diagnozowanych dzieci wzrosłaby wielokrotnie. 

Polska ma mandat do zabrania głosu

Polska nie jest krajem o wysokim obciążeniu gruźlicą, ale doświadczenie ostatnich lat pokazało, że nie jest też krajem, który może pozwolić sobie na obojętność wobec tego, co dzieje się na świecie. 

W 2022 roku Ministerstwo Zdrowia i Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, przy wsparciu WHO i Lekarzy bez Granic, uruchomili pilotażowy program ambulatoryjnego leczenia gruźlicy wielolekoopornej. Pacjenci, którzy dotąd spędzali w szpitalu nawet dwa lata, mogli przejść na leczenie w domu – krótsze, mniej toksyczne, skuteczniejsze. Hospitalizacja skróciła się z wielu miesięcy do kilku tygodni. Po dwóch udanych pilotażach podjęto decyzję o stopniowym wdrożeniu tego modelu w całym kraju. 

Polska zbudowała odpowiedź medyczną, z której Europa może czerpać wzorce. To doświadczenie zobowiązuje – i daje mandat do zabrania głosu na forum europejskim i międzynarodowym. 

Lekarze bez Granic wzywają do działania

Lekarze bez Granic wzywają rządy, instytucje europejskie i darczyńców międzynarodowych do podjęcia konkretnych działań w trzech obszarach: stałego finansowania, wdrożenia dostępnych narzędzi oraz działań na rzecz dostępu do leków.  

Gruźlicę można pokonać. Mamy na to dowody. Potrzeba tylko, by decyzje polityczne podążały za wiedzą medyczną – i by nie cofały się pod wpływem chwilowych cięć budżetowych. Żadne dziecko nie powinno umierać na chorobę, której można zapobiec i którą można wyleczyć.