Morze Śródziemne: wznawiamy działania poszukiwawczo-ratunkowe po niemal roku

Nowy statek Lekarzy bez Granic w miejsce Geo Barents – Oyvon – został przebudowany i wyposażony, by pomóc ratować życie ludzi na jednym z najbardziej śmiertelnych szlaków migracyjnych na świecie.

12 listopada oficjalnie ogłosiliśmy wznowienie działań poszukiwawczo-ratowniczych w środkowej części Morza Śródziemnego. Następuje to prawie rok po zmuszeniu do zakończenia funkcjonowania ostatniego statku ratowniczego, Geo Barents.

Nowy, mniejszy okręt na Morzu Śródziemnym

Nowy statek ratowniczy organizacji nosi nazwę Oyvon, co po norwesku oznacza „nadzieję dla wyspy”. Został on przebudowany i wyposażony do prowadzenia operacji poszukiwawczo-ratowniczych na jednym z najbardziej śmiertelnych szlaków migracyjnych na świecie. Oyvon funkcjonował wcześniej jako statek pogotowia ratunkowego w Norwegii. 

– Jako medyczna organizacja humanitarna jesteśmy niezmiennie oddani działaniom na morzu i wspieraniu ludzi w drodze – powiedział Juan Matias Gil, przedstawiciel Lekarzy bez Granic ds. działań poszukiwawczo-ratunkowych. – Wróciliśmy, by wypełnić obowiązek ratowania osób znajdujących się na morzu w niebezpieczeństwie, zmuszonych do płynięcia na niezdolnych do żeglugi łodziach, po tym jak doświadczyły one okropnych i nieludzkich warunków, przetrzymywania, znęcania się i wymuszeń w Libii. 

Restrykcyjne przepisy niemal uniemożliwiły działania poszukiwawczo-ratunkowe 

W grudniu 2024 roku Lekarze bez Granic zostali zmuszeni do zatrzymania działań statku Geo Barents po ponad dwóch latach funkcjonowania. Wynikało to z restrykcyjnych włoskich przepisów i polityki, w szczególności dekretu Piantedosi i tak zwanej praktyki odległego portu. 

Te restrykcyjne przepisy sprawiały, że działania statku Geo Barents stały się w praktyce niewykonalne. Pomimo zdolności przewozowej wynoszącej do 700 osób, statek przewoził jedynie około 50 uratowanych osób, ponieważ był rutynowo kierowany do odległych portów. 

– Decyzja Lekarzy bez Granic o wysłaniu mniejszego i szybszego statku jest strategiczną reakcją na restrykcyjne, utrudniające działania przepisy i praktyki narzucone przez włoski rząd, które są wymierzone w szczególności w humanitarne statki ratunkowe – dodaje Gil. 

Powracając do środkowej części Morza Śródziemnego, Lekarze bez Granic zamierzają również relacjonować i dokumentować doświadczenia osób uciekających z Libii oraz zbierać ich świadectwa, dotyczące brutalnych przechwyceń na morzu przez libijską straż przybrzeżną i inne podmioty, a także ich przymusowego zawracania do Libii, uznanego przez włoskie sądy i organy ONZ za naruszenie międzynarodowego prawa morskiego, praw człowieka i prawa uchodźczego. 

W ostatnich miesiącach odnotowano wzrost liczby brutalnych ataków przeprowadzanych przez libijską straż przybrzeżną i inne grupy na wodach międzynarodowych, skierowanych przeciwko osobom przekraczającym Morze Śródziemne, a także przeciwko statkom ratowniczym.  

Załoga Lekarzy bez Granic na pokładzie składa się m.in. z lekarza/rki i pielęgniarza/rki, gotowych zapewniać pilnie potrzebną opiekę w przypadkach hipotermii, zatrucia paliwem, oparzenia paliwem, a także ran, które mogły zostać odniesione w wyniku przemocy i przetrzymywania w Libii.