Zniszczone ulice i budynki w mieście Bajt Lahija na północy Gazy. Strefa Gazy, luty 2025

Opieka medyczna w strefach konfliktów

© Nour Alsaqqa/MSF
Zniszczone ulice i budynki w mieście Bajt Lahija na północy Gazy. Strefa Gazy, luty 2025

Wojny powodują obrażenia, prowadzą do przesiedleń i przemocy seksualnej i ze względu na płeć, a także do śmierci. Ich skutki jednak nie kończą się wraz z ustaniem walk – przez wiele lat wpływają na życie i zdrowie ludzi.

Wojna stawia wielu ludzi przed dramatycznym wyborem: uciekać ze swoich domów czy próbować przeżyć w warunkach walk. Konflikty zbrojne zakłócają każdą sferę codziennego życia, ograniczając dostęp do zaspokojenia nawet najbardziej podstawowych potrzeb – takich jak jedzenie czy opieka medyczna. Lekarze bez Granic niosą ratującą życie pomoc medyczną w strefach konfliktów na całym świecie – od Gazy, przez Ukrainę, po Sudan i wiele innych miejsc. Zespoły organizacji leczą osoby dotknięte przemocą, wspierają lokalny personel medyczny i placówki, które w wyniku wojny zostały zniszczone lub są przeciążone. 

  • Przeprowadziliśmy

    134 000

    zabiegów i operacji chirurgicznych w 2024 roku

  • Mamy ok.

    50 lat

    doświadczenia w chirurgii wojennej 

  • Ponad

    1/3

    działań Lekarzy bez Granic odbywa się w strefach konfliktów 

Młody chłopiec niesie kanister z wodą przez obóz dla uchodźców w Chan Junus, gdzie połatane i zniszczone namioty zapewniają niewielką ochronę przed warunkami atmosferycznymi. Strefa Gazy, 2025 rok, zdjęcie: MSF

Jak Lekarze bez Granic odpowiadają na skutki konfliktów dla zdrowia? 

Przemoc zbrojna ma katastrofalne skutki dla społeczności, którym pomagamy, zwłaszcza tam, gdzie lokalny system ochrony zdrowia już wcześniej był na granicy załamania z powodu innych kryzysów. Udzielając pomocy zachowujemy neutralność – nie opowiadamy się po żadnej ze stron, kierujemy się wyłącznie potrzebami medycznymi i humanitarnymi ludzi. 

Khalil Al Hafez Issa ze swoim trzyletnim wnukiem, który cierpi na ostre niedożywienie w szpitalu akademickim w Al-Dżunajnie wspieranym przez Lekarzy bez Granic. Miasto jest centrum katastrofy humanitarnej od wybuchu wojny w Sudanie kwietniu 2023 roku. Załamanie się systemu opieki medycznej i bezustanna przemoc wyniosły wskaźniki niedożywienia wśród dzieci na katastrofalny poziom. Sudan, 2025.
Khalil Al Hafez Issa ze swoim trzyletnim wnukiem, który cierpi na ostre niedożywienie w szpitalu akademickim w Al-Dżunajnie wspieranym przez Lekarzy bez Granic. Miasto jest centrum katastrofy humanitarnej od wybuchu wojny w Sudanie kwietniu 2023 roku. Załamanie się systemu opieki medycznej i bezustanna przemoc wyniosły wskaźniki niedożywienia wśród dzieci na katastrofalny poziom. Sudan, 2025, zdjęcie: Moises Saman/Magnum Photos
Zdjęcie rentgenowskie dziecka, które zostało trafione odłamkiem przy wybuchu bomby, gdy razem z matką było na zakupach. Zespół ratunkowy Lekarzy bez Granic natychmiast przeprowadził operację, ratując życie dziecka. Sudan, listopad 2024
Zdjęcie rentgenowskie dziecka, które zostało trafione odłamkiem przy wybuchu bomby, gdy razem z matką było na zakupach. Zespół ratunkowy Lekarzy bez Granic natychmiast przeprowadził operację, ratując życie dziecka. Sudan, 2024, zdjęcie: MSF

Urazy są często pierwszym problemem zdrowotnym, z jakim spotykają się nasze zespoły po przybyciu na miejsce. Wojna powoduje wiele rodzajów zagrażających życiu ran – w zależności od rodzaju broni używanej przez walczące strony. Zespoły Lekarzy bez Granic leczą rany postrzałowe, obrażenia spowodowane ostrzałem rakietowym i bombardowaniami, a także rany po wybuchach min lądowych i innych niewybuchach pozostawionych po wcześniejszych konfliktach. 

Jak pomagamy: 

Kiedy wybucha konflikt, nasza globalna sieć logistyczna natychmiast mobilizuje lokalny i międzynarodowy personel, aby dotrzeć tam, gdzie potrzeby są największe. Obejmuje to m.in. tworzenie tymczasowych szpitali polowych, w których udzielana jest pilna pomoc chirurgiczna i medyczna, wysyłanie mobilnych klinik do odległych wiosek i obozów dla osób przesiedlonych, a także współpracę z lokalnymi władzami w celu wsparcia i rozbudowy istniejących placówek medycznych. 

W czasie wojny zapotrzebowanie na podstawową opiekę medyczną gwałtownie rośnie, podczas gdy systemy zdrowia załamują się. Szczególnie narażone są kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca czy HIV. Lokalne szpitale i ośrodki zdrowia nierzadko są częściowo lub całkowicie niszczone, a te, które przetrwały, zmagają się z nagłym wzrostem liczby pacjentów. Zdarza się również, że gdy walki słabną i ludzie czują się na tyle bezpiecznie, by wyjść z domów lub schronów, liczba pacjentów dodatkowo rośnie. 

Jak pomagamy: 

Oprócz udzielania pilnej pomocy chirurgicznej i medycznej w trakcie i po zakończeniu walk, Lekarze bez Granic wspierają lokalne ośrodki zdrowia, dostarczając im niezbędne leki i wyposażenie. Szkolimy miejscowy personel w zakresie specjalistycznego leczenia i pomagamy w opiece nad pacjentami wymagającymi natychmiastowej interwencji. Ścisła współpraca z lokalnymi organami i organizacjami zajmującymi się ochroną zdrowia ma kluczowe znaczenie dla tej części naszej działalności. 

Konflikt często zmusza ludzi do opuszczenia swoich domów, pozostawiając ich bez bezpiecznego schronienia. Niektórzy szukają schronienia u rodziny lub znajomych, inni są zmuszeni przez długi czas szukać bezpiecznego miejsca lub osiedlać się w obozach dla osób przesiedlonych, które często są przeludnione i pozbawione podstawowej infrastruktury wodnej, sanitarnej i opieki zdrowotnej. 

Jak pomagamy: 

Zespoły Lekarzy bez Granic docierają do miejsc, w których chronią się ludzie samochodami, pociągami, łodziami lub helikopterami, by uruchamiać mobilne kliniki w strefach konfliktu i wokół nich. Zapewniamy osobom przesiedlonym pierwszą pomoc medyczną i psychologiczną, podstawową opiekę zdrowotną dla osób z chorobami przewlekłymi, a także niezbędne artykuły, takie jak namioty i koce. 

Każdego dnia pracownicy i pracowniczki Lekarzy bez Granic są świadkami ogromnych obciążeń psychicznych spowodowanych wojną. Niewidzialne rany psychiczne mogą być równie głębokie jak rany fizyczne. Nasze zespoły zdrowia psychicznego często spotykają się z przypadkami depresji, lęku, zaburzeń snu i innymi problemami natury psychicznej u osób żyjących w strefie konfliktu zbrojnego. 

Jak pomagamy: 

Włączamy pierwszą pomoc psychologiczną do naszych działań w sytuacjach kryzysowych, aby zapewnić natychmiastowe wsparcie w tym zakresie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji. Praktyka ta polega na stabilizowaniu osób znajdujących się w stanie cierpienia emocjonalnego lub fizycznego, odsuwaniu ich od bezpośredniego zagrożenia i szybkim kierowaniu do odpowiednich służb zdrowia psychicznego. Jeśli chodzi o zakres pomocy, nasze zespoły zdrowia psychicznego zapewniają opiekę przy użyciu różnych środków, w zależności od kontekstu, od indywidualnych konsultacji po sesje grupowe, a także terapię sztuką i ze zwierzętami. 

Jak Lekarze bez Granic docierają do społeczności dotkniętych konfliktem? 

Podczas gdy część organizacji polega na pośrednikach w dostarczaniu pomocy, Lekarze bez Granic utrzymują niezależny i zintegrowany łańcuch dostaw, który pozwala nam docierać z pomocą medyczną tam, gdzie jest najbardziej potrzebna – często bezpośrednio na linię frontu. 

Około 90% osób pracujących dla Lekarzy bez Granic to osoby zatrudnione lokalnie – mieszkające w społecznościach, którym pomagają. To właśnie one najczęściej jako pierwsze reagują, gdy wybucha konflikt, i nierzadko same są dotknięte kryzysem, na który odpowiadają. 

Aby reagować na sytuacje kryzysowe jak najszybciej, nasze zespoły logistyczne zajmują się zakupem, testowaniem i strategicznym rozmieszczeniem pojazdów, sprzętu łączności, urządzeń do uzdatniania wody i energii, szczepionek oraz innego wyposażenia w centrach logistycznych na całym świecie. Dzięki temu samoloty mogą zostać załadowane i wysłane do stref kryzysowych w dowolnym miejscu na świecie w ciągu 24 godzin. 

Mobilne kliniki to jedno z głównych narzędzi Lekarzy bez Granic umożliwiających dotarcie do odległych lub przesiedlonych społeczności w czasie i po zakończeniu konfliktu. Te „kliniki na kołach” pozwalają dotrzeć do osób potrzebujących szybciej, zapewniając medyczną i psychologiczną pierwszą pomoc w kluczowych minutach po katastrofie lub ataku. 

Kiedy lokalne ośrodki zdrowia i szpitale są przeciążone, Lekarze bez Granic mogą zapewnić wsparcie. Współpraca z lokalnymi władzami i rządami umożliwia szybszą reakcję na sytuacje kryzysowe. Działamy w istniejących ośrodkach zdrowia lub tworzymy nowe struktury, jeśli jest taka potrzeba, udzielając pomocy osobom dotkniętym konfliktem i kierując wsparcie w pierwszej kolejności do tych, którzy najbardziej go potrzebują. 

Pomóż ratować życie w Strefie Gazy, Afganistanie, Sudanie i ponad 70 innych krajach. 

Jak Lekarze bez Granic pozostają gotowi, by nieść pomoc natychmiast? 

Nasza niezależność finansowa pozwala nam samodzielnie oceniać potrzeby medyczne, docierać do społeczności potrzebujących bez ograniczeń oraz zapewniać wysokiej jakości opiekę medyczną dokładnie tam, gdzie jest najbardziej potrzebna. Finansowanie Lekarzy bez Granic w ponad 98 procentach opiera się na darowiznach od osób indywidualnych. Serdecznie dziękujemy wszystkim osobom, które nas wspierają.