Mniej skoncentrowani na sobie: raport z badań [BAROMETR HUMANITARNY]

W porównaniu do poprzedniego roku mniej z nas uważa, że pomoc potrzebna jest przede wszystkim Polakom. Jesteśmy nieco bardziej przychylni uchodźcom i migrantom, a grupy te najchętniej wsparliby starsi i mężczyźni. Takie wyniki przynosi najnowszy raport z badań Barometr Humanitarny Lekarzy bez Granic.  

Warszawa, 20 kwietnia 2026 

Organizacja Lekarze bez Granic jak co roku publikuje wyniki Barometru Humanitarnego – cyklicznych badań postaw humanitarnych oraz zaangażowania Polek i Polaków w pomoc innym. Tegoroczna odsłona składa się z dwóch części. Jedną, jak co roku, poświęcono podejściu Polaków do pomagania, druga dotyczy oceny wydarzeń związanych z wojną w Strefie Gazy.  

Polacy nieco bardziej przychylni migrantom i uchodźcom 

Autorzy badania zapytali respondentów jakie cele gotowi byliby wspierać własnymi pieniędzmi. Najczęściej wskazywali oni zdrowie i leczenie (78 proc.) oraz pomoc ofiarom katastrof naturalnych (74 proc.). Pomoc humanitarna (72 proc.) awansowała na trzecie miejsce w rankingu deklaracji, zamieniając się pozycją z opieką nad zwierzętami (70 proc.). Pomoc ludziom z krajów dotkniętych konfliktami zbrojnymi popiera dwie trzecie badanych (66 proc.).  

Ciągle wyraźnie niższa niż w przypadku innych celów pozostaje chęć wspierania uchodźców (47 proc.) i migrantów (39 proc.). W porównaniu z 2025 rokiem widać jednak wzrost odpowiednio o 4 i 5 p.p. 

– Zmiana nastawienia do pomagania uchodźcom i migrantom prawdopodobnie wynika ze zmiany tonu debaty publicznej – mówi Draginja Nadaždin, dyrektorka Lekarzy bez Granic w Polsce. – Poprzednia edycja badania odbywała się w momencie startującej kampanii wyborczej, w której silnie pojawiały się wątki antyukraińskie i antymigranckie. Przekazy te wzmogły sceptyczne nastawienie do pomagania tym grupom, co wyraźnie obserwowaliśmy w badaniach. W ostatnich miesiącach obserwujemy tu uspokojenie nastrojów. Czy jest to odwrócenie trendu, pokażą dopiero kolejne pomiary.  

Pomoc uchodźcom zdecydowanie chętniej wsparłyby osoby starsze. W przedziale 18-24 lata deklarowała to jedna trzecia osób (32 proc.), a w grupie 60 lat i więcej nawet 59 proc. Różnica wyniosła aż 27 p.p. 

Chęć wsparcia pomocy dla uchodźców częściej deklarowali mężczyźni (54 proc.) niż kobiety (42 proc.). Podobnie w przypadku migrantów, gdzie takich deklaracji było odpowiednio 43 i 35 proc. Mężczyźni nieco chętniej wsparliby też pomoc humanitarną (77 do 67 proc.) oraz ludzi dotkniętych konfliktami zbrojnymi (71 do 61 proc.). Kobiety częściej niż mężczyźni wskazywały na walkę o swoje prawa (64 proc. przy 59 proc. mężczyzn).  

Polacy mniej skoncentrowani na sobie  

Nieco większej chęci wsparcia migrantów i uchodźców towarzyszy spadek popularności przekonania, że to przede wszystkim Polakom należy się pomoc ze strony organizacji humanitarnych. W tegorocznej edycji badania stwierdziło tak 47 proc. respondentów, czyli mniej o 6 p.p. względem 2025 roku. Jest to jednak wynik nadal wyraźnie wyższy niż w roku 2023 (33 proc.), czyli okresie wielkiej otwartości na wspieranie osób poszkodowanych wojną w Ukrainie. 12 proc. badanych uważa, że priorytetem powinny być osoby w najbiedniejszych krajach świata, a 11 proc. – potrzebujący w bezpośrednim sąsiedztwie granic Polski, np. w Ukrainie. W obu przypadkach poziomy te pozostają stabilne w porównaniu z poprzednimi pomiarami. 

Ogółem w 2026 roku 84 proc. badanych uważa, że pomoc humanitarna jest potrzebna, w tym 43 proc. określa ją jako bardzo potrzebną – to wzrost o 4 p.p. względem poprzedniej edycji badań.  

Chętnie wrzucamy do puszki, ale czy jesteśmy gotowi zapisać pomoc w testamencie? 

Najczęściej podejmowaną aktywnością dobroczynną wśród Polaków w ciągu ostatnich 12 miesięcy było przekazanie pieniędzy do puszki w trakcie zbiórki. Czynność tę wykonało 43 proc. badanych. Na drugim miejscu znalazło się przekazanie 1,5% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego (deklarowane przez 39 proc.). Trzecią najczęściej wskazywaną formą pomocy było przekazanie potrzebującym ubrań, żywności lub innych przedmiotów (33 proc.).  

W tegorocznej edycji badania po raz pierwszy zapytano respondentów o to, czy rozważyliby wsparcie wybranej organizacji pozarządowej przez zapis w testamencie dowolną kwotą lub częścią majątku. Ponad dwie piąte badanych (44 proc.) nie jest gotowa na tego typu krok, przy 24 proc. osób otwartych na tę mało jeszcze rozpowszechnioną w Polsce formę wsparcia. Prawie jedna trzecia jest w tej kwestii niezdecydowana.  

Słabnie wiara, że dobro wraca 

Z roku na rok maleje liczba osób, które wierzą, że dobro wraca. To wciąż jedna z najczęstszych motywacji do wspierania celów charytatywnych (50 proc.), jednak po raz kolejny odnotowano tu spadek – o 3 p.p. w stosunku do poprzedniego roku.  

Najczęściej wspieramy innych, bo uważamy, że ludzie powinni sobie pomagać i dzielić się ze sobą (56 proc.). Polacy pomagają także, bo tak zostali wychowani (37 proc.) oraz dlatego, że martwi ich obecna sytuacja i mają przekonanie, że muszą coś z tym zrobić (27 proc.).