Siła zabawy: pięć okoliczności, w których zabawa zmienia życie dzieci
Poprawia stan zdrowia, przyspiesza rekonwalescencję, zwiększa jakość życia każdego dziecka, nie ma efektów ubocznych i może być przepisana każdemu i wszędzie. Co to za cudowny lek? Czytaj dalej!
Globalnie większość osób leczonych przez Lekarzy bez Granic to dzieci.
To one są najczęściej najbardziej dotknięte skutkami wybuchów epidemii, klęsk żywiołowych, zmian klimatycznych czy konfliktów zbrojnych.
Działania humanitarne koncentrują się na zapewnieniu jedzenia, bezpiecznego schronienia czy opieki medycznej, ale dzieci mają jeszcze jedną potrzebę, która jest często pomijana: potrzebę zabawy.
Zabawa stymuluje rozwój mózgu, zwiększa liczbę połączeń neuronowych, buduje więzi i kompetencje społeczne. Szczególnie wśród dzieci do piątego roku życia. Zabawa w tym wczesnym okresie życia wpływa na całe dalsze życie człowieka, ale jest ważna także dla starszych dzieci. Oto, dlaczego zabawa jest tak istotna dla dzieci doświadczających kryzysów humanitarnych.
1. Dzieci w strefach konfliktów zbrojnych
Obecnie 473 miliony dzieci żyje na terenach objętych konfliktem zbrojnym. To niemal 1 na 6 dzieci na świecie.
Zabawa może pomóc dziecku przeprocesować uczucia związane z lękiem, gniewem i niepewnością. W strefach konfliktów, gdzie dziecko traci poczucie bezpieczeństwa i kontroli, zabawa może pomóc zyskać poczucie identyfikacji, świadomość kim jest, a także zmniejszyć stres i zbudować odporność.
Jedzenie, schronienie, opieka czy pomoc medyczna są kluczowe. Jednak dzieci mają rozwiniętą silną potrzebę zabawy i bawią się w nawet najtrudniejszych warunkach.
2. Dzieci w szpitalach
W 2023 roku zespoły Lekarzy bez Granic przyjęły na pilne leczenie szpitalne ponad pół miliona dzieci.
Te młode osoby są poważnie chore albo mają złożone obrażenia. Są również w obcym środowisku, oddzielone od rodzin i znajomych przedmiotów, które dają im poczucie komfortu.
Zabawa może pomóc zmniejszyć stres, ból i niepokój. Nie tylko uśmierza cierpienie związane z zabiegami medycznymi, ale również przyspiesza powrót do zdrowia.
3.Niedożywione dzieci
Niedożywienie to nie tylko głód – to poważne konsekwencje dla rozwoju dziecka. Niedożywienie może powodować zanikanie mięśni i obrzęki. Sprawia, że dziecko jest wycofane i mniej reaguje na bodźce, których potrzebuje do nauki i rozwoju.
Zabawa aktywuje umysł i ciało, a także wzmacnia relacje z rówieśnikami i opiekunami. Obok odpowiedniego leczenia i zapewnienia żywności terapeutycznej, to właśnie zabawa może pomóc niedożywionemu dziecku odbudować zdolności kognitywne, rozwinąć umiejętności społeczne, wpłynąć na rozwój emocjonalny, a także wesprzeć rozwój fizyczny.
4. Dzieci podczas kryzysów
Zabawa jest kluczowa dla życia i zdrowia dzieci, ale kiedy trwa kryzys, zdobycie jedzenia oraz zapewnienie rodzinie schronienia i dostępu do opieki medycznej to priorytety dla dorosłych. Dzieci zbyt często muszą przedwcześnie wspierać rodziny w walce o przeżycie, zamiast poświęcać czas na zabawę. Rodzice i opiekunowie często nie mają przestrzeni, by bawić się z dziećmi, bo musza mierzyć się z cierpieniem i żałobą.
Pomoc humanitarna, w tym pomoc medyczna i pomoc w zakresie zdrowia psychicznego, może pomóc złagodzić niektóre z największych obciążeń rodzin w strefach kryzysów (chociaż cięcia w budżetach pomocowych oznaczają, że wsparcie to są zagrożone w wielu obszarach).
Niezależnie od tego, gdzie jest dostarczana pomoc – w obozie dla uchodźców, szpitalu, klinikach mobilnych – zabawki i wystrój przyjazny dzieciom mogą pomóc najmłodszym i ich rodzinom poczuć się bezpiecznie.
Brak zabawek to nie przeszkoda. Możliwość zabawy istnieje zawsze i wszędzie. Dowcip, piosenka, głupkowaty taniec mogą być obecne w zabawie dzieci każdego dnia. Zwykła zabawa w „Akuku” rozwija zdolności językowe dziecka i pozwala budować stabilną relację.
5. Zabawa w działaniach Lekarzy bez Granic
Na całym świecie zespoły Lekarzy bez Granic pracują ze społecznościami dotkniętymi kryzysami humanitarnymi. Aby promować zabawę jako formę pracy z dziećmi, stworzyliśmy Narzędziownik Zabawa Jako Terapia (więcej informacji po angielsku: Play Therapy Toolkit). Obecnie Lekarze bez Granic pracują nad inicjatywami, które mają wesprzeć zespoły w łączeniu zabawy z działaniami projektowymi. Narzędziownik został opracowany przez terapeutkę zabawą, Katherine Haciomeroglu, która spędziła rok pracując z zespołami Lekarzy bez Granic i rodzinami w Sierra Leone.
Celem inicjatywy jest, aby częściej uwzględniać zabawę w zapewnianiu pomocy dzieciom, szczególnie tych do piątego roku życia. Stworzyliśmy m.in. wskazówki jak tworzyć przestrzenie przyjazne dzieciom i aktywności dostosowane do wieku dzieci oraz jak tworzyć zabawki z dostępnych materiałów (np. rękawiczki jednorazowe).
Zabawa jest uwzględniona w Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawach Dziecka i jest ważnym elementem życia dziecka, niezależnie od okoliczności.
