Włochy: odwołanie od bezprawnego zatrzymania statku ratunkowego
Odwołanie w sprawie zatrzymania statku poszukiwawczo-ratunkowego Geo Barents zostało złożone w odpowiednim sądzie. 23 lutego straż przybrzeżna w Ankonie poinformowała Geo Barents o 20-dniowym zatrzymaniu i karze do 10 000 euro z powodu niedostarczenia rejestratora danych z podróży (VDR, voyage data recorder) władzom po dopłynięciu 17 lutego do Ankony, miasta portowego na włoskim wybrzeżu nad Morzem Adriatyckim, aby wysadzić na ląd ludzi uratowanych na morzu.
7 marca 2023, Rzym, Włochy
Rejestrator danych z podróży jest podobny do rejestratora parametrów lotu, tzw. czarnej skrzynki w samolocie. Żądanie władz, aby zachować i podzielić się tymi danymi jest całkowicie niespójne ze zwykłą praktyką. W ciągu ośmiu lat, podczas których Lekarze bez Granic byli zaangażowani w działania poszukiwawczo-ratunkowe w centralnym rejonie Morza Śródziemnego, nigdy nie zostaliśmy poproszeni o zapewnienia danych z VDR. Jak stwierdzono w odpowiednich konwencjach i wytycznych morskich, celem VDR jest udostępnienie danych w przypadku dochodzeń w sprawie incydentów morskich. Ponieważ do żadnego takiego incydentu nie doszło na pokładzie Geo Barents, żadne dane nie zostały specjalnie zapisane ani pobrane.
– Geo Barents działa przez cały czas zgodnie z obowiązującymi przepisami i współpracował w absolutnie dobrej wierze z władzami, dostarczając wszystkie dostępne dane związane z działaniami ratunkowymi, wypełniając swoje obowiązki wynikające z prawa międzynarodowego – mówi Juan Matias Gil, przedstawiciel działań poszukiwawczo-ratunkowych Lekarzy bez Granic. – Uważamy, że ta sankcja, oparta na żądaniu danych z VDR, wykracza poza zakres prawa morskiego, a zatem jest bezprawnym działaniem mającym na celu utrudnienie cywilnych wysiłków na rzecz ratowania życia na morzu.
Zatrzymanie Geo Barents jest bezpośrednią konsekwencją wprowadzenia w życie we Włoszech dekretu z mocą ustawy 1/2023, przekształconego w ustawę 15/2023, który tworzy szereg biurokratycznych dla działań poszukiwawczo-ratunkowych. Jest to najnowszy przykład tego, jak rząd Włoch używa uprawnień administracyjnych, aby ukarać organizacje zaangażowane w działania poszukiwawczo-ratunkowe i utrudnić cywilne wysiłki ratowania osób znajdujących się w niebezpieczeństwie na morzu. Od 2017 roku Lekarze bez Granic i inne organizacje pozarządowe spotykają się z częstym utrudnianiem ze strony władz, w tym z przedłużającymi się inspekcjami i zatrzymaniami, mającymi na celu uniemożliwienie ich działań ratunkowych na morzu.
– Zatrzymanie Geo Barents odbywa się na tle praktycznie żadnych państwowych działań poszukiwawczo-ratunkowych w centralnym rejonie Morza Śródziemnego – mówi Virginia Mielgo González, koordynatorka projektu Lekarzy bez Granic na pokładzie Geo Barents. – Państwa takie, jak Malta czy Włochy opóźniają, a w niektórych przypadkach nie udzielają pomocy łodziom w niebezpieczeństwie na własnych obszarach działań poszukiwawczo-ratunkowych. Od początku 2023 roku niemal 10 osób dziennie umierało lub zaginęło na morskiej trasie migracyjnej między Libią i Włochami. Najnowsze środki podjęte przez włoskie władze są wymierzone bezpośrednio w Geo Barents, ale prawdziwą cenę zapłacą osoby uciekające przez centralny rejon Morza Śródziemnego, które będą pozostawione bez pomocy.
Lekarze bez Granic ponawiają swój apel do rządu Włoch o anulowanie ustawy 15/2023 i zaprzestanie kryminalizacji pomocy humanitarnej dla migrantów i uchodźców. Wzywamy Komisję Europejską jako strażnika traktatów do pilnego poddania ustawy kontroli i przeprowadzenia dogłębnego przeglądu szeroko udokumentowanej kryminalizacji działań poszukiwawczych i ratowniczych we Włoszech.
Lekarze bez Granic apelują do państw członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności do państw nadmorskich, o wypełnienie ich prawnego obowiązku koordynowania i przeprowadzania akcji ratunkowych na morzu oraz o utworzenie specjalnego, proaktywnego mechanizmu europejskiego poszukiwawczo-ratunkowego prowadzonego przez państwo.
