© Anna Pantelia/MSF
Zespół Lekarzy bez Granic przeprowadza operację ratunkową w maju 2022 r. Tej nocy uratowano łącznie 96 osób. Morze Śródziemne, 2022

Włochy: nowe prawo utrudnia ratowanie życia na morzu

Lekarze bez Granic wydali oświadczenie wraz z innymi organizacjami humanitarnymi w sprawie dekretu włoskiego rządu ograniczającego możliwość prowadzenia akcji ratunkowych na Morzu Śródziemnym.

Jako organizacje obywatelskie zaangażowane w działania poszukiwawczo-ratunkowe na Morzu Śródziemnym wyrażamy najwyższe zaniepokojenie ostatnimi posunięciami utrudniającymi pomoc ludziom zagrożonym utonięciem. 

Ostatni dekret podpisany przez Prezydenta Włoch 2 stycznia 2023 roku ogranicza możliwości niesienia pomocy, przez co centralny rejon Morza Śródziemnego – dziś najbardziej śmiertelny szlak migracyjny na świecie – stanie się jeszcze bardziej niebezpieczny. Sam dekret pozornie wymierzony jest w organizacje niosące pomoc. W rzeczywistości za jego skutki najwyższą cenę zapłacą osoby starające się pokonać morze, które znajdą się w niebezpieczeństwie.  

Od 2014 roku cywilne jednostki ratunkowe starają się swoimi działaniami wypełnić lukę, którą państwa europejskie celowo zostawiły, kiedy przerwały działania poszukiwawczo-ratunkowe na Morzu Śródziemnym. Organizacje pozarządowe odgrywały kluczową rolę w ich zastąpieniu i zapobieganiu jeszcze większej liczbie śmiertelnych zdarzeń, cały czas działając zgodnie z obowiązującym prawem. 

Pracownik Lekarzy bez Granic prowadzi obserwacje na statku Geo Barents. Morze Śródziemne, 2022

Tymczasem kraje Unii Europejskiej, a w szczególności Włochy, przez lata starały się utrudniać działania ratunkowe – zniesławiając, nękając administracyjnie i kryminalizując organizacje pozarządowe i aktywistów.  

Istnieją już kompleksowe ramy prawne dla działań poszukiwawczo-ratowniczych, w szczególności Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UN Convention on the Law of the Sea; UNCLOS) i Międzynarodowa konwencja o ratownictwie morskim (International Convention on Maritime Search and Rescue; SAR Convention). Mimo tego włoski rząd wprowadził kolejny zestaw regulacji dla pozarządowych jednostek ratowniczych, utrudniający akcje ratownicze i wystawiający osoby potrzebujące pomocy na dalsze niebezpieczeństwo.  

Włoski rząd wymaga między innymi, aby cywilne jednostki ratownicze po każdej akcji ratowniczej natychmiast kierowały się do włoskiego brzegu. Opóźnia to ratujące życie działania, gdyż statki ratownicze zwykle podejmują wiele kolejnych akcji ratunkowych na przestrzeni kilku dni. Wymóg, aby po każdej akcji jednostki te kierowały się do portu, mimo iż na morzu pozostają ludzie potrzebujący pomocy, stoi w sprzeczności z kapitańskim obowiązkiem zapisanym w Konwencji ONZ o prawie morza, aby tej pomocy udzielić natychmiast.  

Ten zapis nowego dekretu dodatkowo spotęguje skutki ostatnio wprowadzonej polityki włoskiego rzędu. Polega ona na wskazywaniu odległych portów jako lokalizacji sprowadzenia uratowanych osób na ląd. Mogą się one znajdować w odległości nawet czterech dni żeglugi od aktualnej pozycji statku. Oba ograniczenia – politykę wyznaczania “odległego portu” oraz przymus zawijania do portu po każdej akcji ratunkowej – wprowadzono w celu utrudnienia jednostkom ratunkowym przebywania w newralgicznym obszarze ratunkowym i ograniczenia ich zdolności do udzielania pomocy potrzebującym.  

Organizacje pozarządowe już są przeciążone ze względu na brak działań ratunkowych ze strony państw. Mniejsza obecność statków ratunkowych w krytycznym rejonie nieuchronnie doprowadzi do większej liczby tragicznych utonięć.  

Zespół Lekarzy bez Granic na pokładzie statku Geo Barents opiekuje się dziećmi uratowanymi na morzu. Morze Śródziemne, 2022

Kolejnym obowiązkiem narzuconym przez dekret na jednostki ratunkowe jest zbieranie danych uratowanych osób oraz ich deklaracji odnośnie do ubiegania się o ochronę międzynarodową, jak również dzielenie się tymi informacjami z władzami. Inicjacja tego procesu (ubiegania się o ochronę międzynarodową) jest obowiązkiem państw, a prywatny statek ratunkowy nie jest do tego odpowiednim miejscem. Prośby o taką ochronę powinny być rozpatrywane wyłącznie na stałym lądzie, w bezpiecznym miejscu, po zaspokojeniu najpilniejszych potrzeb bytowych aplikujących osób, co ostatnio wyjaśniała agencja ONZ ds. uchodźców (UNHCR)

Ostatnie włoskie regulacje stoją w sprzeczności z międzynarodowym prawem morskim, prawami człowieka i prawem europejskim, tym samy powinny spotkać się z ostrą reakcją Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, państw członkowskich Unii Europejskiej i innych europejskich instytucji.  

Jako organizacje pozarządowe zaangażowane w działania poszukiwawczo-ratunkowe na Morzu Śródziemnym wzywamy włoski rząd do natychmiastowego wycofania wydanego ostatnio dekretu. Wzywamy też wszystkich członków i członkinie włoskiego parlamentu do sprzeciwienia się tym regulacjom i zapobieżenia ich wejściu w życie.  

Nie potrzebujemy kolejnego, motywowanego politycznie prawa utrudniającego ratujące życie działania. Potrzebujemy, aby kraje członkowskie Unii Europejskiej w końcu przestrzegały istniejących praw międzynarodowych i morskich, oraz by zagwarantowały możliwość działania pozarządowych organizacji prowadzących akcje poszukiwawczo-ratunkowe.  

Sygnatariusze (organizacje poszukiwawczo-ratunkowe): EMERGENCY, Luventa Crew, Mare Liberum, Médecins Sans Frontières/Doctors Without Borders (MSF), MEDITERRANEA Saving Humans, MISSION LIFELINE, Open Arms, r42-sailtraining, ResQ – People Saving People, RESQSHIP, Salvamento Marítimo Humanitario, SARAH-SEENOTRETTUNG, Sea Punks, Sea-Eye, Sea-Watch, SOS Humanity, United4Rescue, Watch the Med – Alarm Phone.

Oraz: Borderline-Europe, Menschenrechte ohne Grenzen e.V., Human Rights at Sea.

News

Lidia Bazualyeva pochodzi z Chersonia, zakończyła leczenie w ośrodku Lekarzy bez Granic, Ukraina 2024, zdjęcie: Fanny Hostettler/MSF

Ukraina: wsparcie zdrowia psychicznego po traumie wojennej

Więcej
Zdjęcie przedstawia pracownika Lekarzy bez Granic zajmującego się leczeniem diagnozowaniem i leczeniem gruźlicy

W leczeniu gruźlicy Europa zostaje w tyle

Więcej
Widok na zmilitaryzowaną granicę polsko-białoruską. Od listopada 2022 roku Lekarze bez Granic zapewniają pomoc medyczną uchodźcom na Podlasiu, we współpracy z aktywistami i innymi organizacjami społecznymi. Polska, 2024

Polska: strefa buforowa może utrudnić niesienie pomocy [OŚWIADCZENIE]

Więcej
Lekarze bez Granic. W Szpitalu Niepokalanego Poczęcia w Les Cayes pracownicy Lekarzy bez Granic prowadzą fizjoterapię dla pacjentów rannych w trzęsieniu ziemi, pomagając im odzyskać siłę i mobilność. Haiti, 2021

Barometr Humanitarny: Polacy wciąż chcą pomagać [RAPORT]

Więcej
Ludzie pracujący w młynie ryżowym znajdującym się przy wjeździe do miasta Makurdi, stolicy stanu Benue, przesiewają ryż i oddzielają ziarna.

Nigeria: życie codzienne jest walką. Historie przemocy seksualnej  

Więcej
Przesiedleni Palestyńczycy przenoszą się z Rafah do Chan Junus. Strefa Gazy, 2024

Strefa Gazy: nasila się izraelska ofensywa na Rafah 

Więcej
Szpital Nassera w Strefie Gazy, 2023

Strefa Gazy: zdrowie psychiczne pracowników medycznych 

Więcej
Shereen opowiedziała o strasznej drodze, jaką przebyła z trojgiem swoich dzieci z północnej Gazy. Strefa Gazy, 2024

Strefa Gazy: dewastacja opieki medycznej w Rafah [RAPORT]

Więcej
Widok na Dolmas 18, obszar Port-au-Prince, po walkach między grupami zbrojnymi a siłami policji. Haiti, 2024

Haiti: zwiększamy skalę działań w Port-au-Prince  

Więcej
Uchodźcy Rohingya rozmawiają na ulicy w obozie Cox’s Bazar. Bangladesz, 2023

Cox’s Bazar: codzienne życie w obiektywie Rohingya [GALERIA ZDJĘĆ]

Więcej
Palestyński oficer obrony cywilnej ranny w izraelskich atakach jest poddawany resuscytacji w szpitalu Al-Shifa w Strefie Gazy (16.10.2023).

Strefa Gazy: wystąpienie przed Radą Bezpieczeństwa ONZ

Więcej
Ludzie, którzy dotarli do Białorusi, pochodzą z różnych krajów, w tym z miejsc ogarniętych wojną domową oraz dotkniętych niestabilnością i przemocą. Białoruś, 2024

Białoruś: brutalne pobicia, zamykanie w obozach, pushbacki 

Więcej
Portret Charity Nyakio Kamau. Zdjęcie: Allan Gichigi

Pamiętam jednego małego chłopca – relacja Charity

Więcej
Z wtorku na środę, 20-21 lutego 2024 roku, podczas izraelskiej ofensywy w Al Mawasi (Chan Junus) w Strefie Gazy zginęło dwóch członków rodziny pracownika Lekarzy bez Granic, a sześć osób zostało rannych. Zdecydowanie potępiamy ten atak

Strefa Gazy: potępiamy atak na schronienie w Al Mawasi

Więcej
Około 200 osób z dwóch łodzi w niebezpieczeństwie zostało uratowanych rankiem 9 maja. Zaraz po akcji ratunkowej widzieliśmy libijską straż przybrzeżną nawigującą w bardzo bliskiej odległości od Geo Barents. Morze Śródziemne, 2022

Spójrz na moją twarz. Konsekwencje polityk migracyjnych UE [GALERIA ZDJĘĆ]  

Więcej
Lekarze bez Granic

Ludzkie koszty polityk migracyjnych UE 

Więcej