Czym jest małpia ospa? Siedem pytań i odpowiedzi
Lekarze bez Granic prowadzą działania w reakcji na epidemię mpoxu, potocznie małpiej ospy, w Demokratycznej Republice Konga. Odpowiadamy na najważniejsze pytania związane z tą chorobą.
Wybuch epidemii, do którego doszło w 2024 roku we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga (DRK), jest spowodowany przez nową odmianę wirusa która powoduje cięższe choroby.
W latach 2022-2023 choroba szybko rozprzestrzeniła się na całym świecie, z dziesiątkami tysięcy przypadków powiązanych z wariantem zachodnioafrykańskim odnotowanych w ponad 110 krajach.
Od początku roku 2024 w DRK zmarło ponad 630 osób. Dla porównania, WHO szacuje, że w 2022 roku na małpią ospę na całym świecie zmarło 89 osób.
1. Czym jest małpia ospa (mpox?)
Małpia ospa jest chorobą wywoływaną przez wirus małpiej ospy (z ang. monkeypox, mpox). Przenoszona jest przez bliski kontakt między osobami lub z zakażonymi zwierzętami. Występuje endemicznie (stale na danym obszarze) w Afryce Środkowej (szczep I) i Afryce Zachodniej (szczep II) od lat 70. ubiegłego wieku.
2. Jakie są typowe objawy małpiej ospy?
Typowymi dolegliwościami przy małpiej ospie są zmiany skórne, wysypka i ból, które mogą być leczone objawowo w celu ich opanowania i uniknięcia powikłań. Terapie są dostępne tylko w niektórych krajach.
3. Jak leczy się małpią ospę? Czy jest niebezpieczna?
W większości przypadków objawy małpiej ospy ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni po zastosowaniu leczenia wspomagającego, takiego jak leki przeciwbólowe lub przeciwgorączkowe.
Większość pacjentów wraca do zdrowia w ciągu miesiąca, ale u niektórych osób choroba może mieć ciężki przebieg lub prowadzić do powikłań, a nawet śmierci. Noworodki, dzieci, osoby w ciąży i osoby z niedoborami odporności (np. spowodowanymi wirusem HIV lub niedożywieniem) mogą być bardziej narażone na poważniejsze objawy małpiej ospy, a nawet śmierć. Osoby z ciężką postacią małpiej ospy mogą wymagać hospitalizacji, opieki wspomagającej i leków przeciwwirusowych w celu zmniejszenia nasilenia zmian i skrócenia czasu powrotu do zdrowia.
Obecnie nie ma klinicznie potwierdzonej terapii zakażenia wirusem małpiej ospy o znaczącej skuteczności. Specyficzny lek przeciwwirusowy (Tecovirimat) jest dostępny tylko w niektórych krajach i ma ograniczone zastosowanie. Podstawą leczenia jest opieka wspomagająca, w tym uśmierzanie bólu, nawodnienie, pielęgnacja skóry i błon śluzowych oraz leczenie powikłań (tj. zapalenia płuc, zapalenia tkanki łącznej, infekcji oczu itp.)
4. Dlaczego potrzebna jest izolacja?
Ponieważ małpia ospa przenoszona jest przez bliski kontakt, przerwanie łańcucha bliskich kontaktów jest skutecznym sposobem zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby. Właśnie dlatego Lekarze bez Granic, wraz z innymi podmiotami działającymi na rzecz zdrowia, tworzą systemy wspierające pacjentów, którzy mogą być izolowani w domu, oraz systemy leczenia ciężkich przypadków na oddziałach izolacyjnych.
5. Jak wygląda sytuacja w Demokratycznej Republice Konga?
wrzesień, 2024 rok
Małpia ospa jest chorobą endemiczną w 11 z 26 prowincji kraju. Liczba przypadków gwałtownie rośnie od ponad dwóch lat, co w grudniu 2022 roku skłoniło władze sanitarne do ogłoszenia epidemii. W 2023 roku liczba przypadków potroiła się, odnotowano wtedy ponad 14 000 podejrzeń zakażenia i 511 przypadków śmiertelnych. W 2024 roku sytuacja jeszcze się pogorszyła. Od stycznia do początku sierpnia odnotowano kolejne 20 000 podejrzeń zakażenia. Choroba obecna jest już w 23 prowincjach, a do początku września spowodowała 630 zgonów.
Przyspieszenie epidemii jest niepokojące, zwłaszcza że w Kiwu Południowym, jednej z prowincji kraju, zidentyfikowano nową mutację genetyczną. Wcześniej ogniska małpiej ospy były głównie związane z zakażeniami odzwierzęcymi. Obecnie choroba przenosi się z człowieka na człowieka bez udziału zwierząt.
Kolejnym powodem do niepokoju jest fakt, że choroba została zarejestrowana w obozach dla osób przesiedlonych wokół Gomy (stolica prowincji Kiwu Północne).
6. Jak przenosi się wirus małpiej ospy?
Wirus małpiej ospy przenosi się drogą płciową. Wtórne lub międzyosobowe przenoszenie może nastąpić poprzez bliski kontakt z zakażonymi wydzielinami z dróg oddechowych lub zmianami skórnymi zakażonej osoby lub z przedmiotami niedawno zanieczyszczonymi płynami lub materiałem ze zmian chorobowych pacjenta.
Tradycyjna transmisja odbywa się poprzez bezpośredni lub pośredni kontakt z krwią, płynami ustrojowymi, zmianami skórnymi lub błonami śluzowymi zakażonych zwierząt.
7. Co ze szczepionkami przeciw małpiej ospie w Demokratycznej Republice Konga?
Demokratyczna Republika Konga zatwierdziła dwie szczepionki przeciw małpiej ospie i próbuje je pozyskać – na razie są jednak niedostępne (wrzesień 2024). Trwają negocjacje z niektórymi krajami i identyfikowane są obszary priorytetowe. Lekarze bez Granic mają nadzieję, że wkrótce wszystko zostanie ustalone i że do kraju zostanie dostarczona wystarczająca ilość szczepionek, aby umożliwić organizacji podjęcie działań w głównych obszarach epidemii.
Dowiedz się więcej:
