© Mohammed Al-Shahethi/MSF
Pielęgniarka Lekarzy bez Granic opiekuje się dzieckiem z niedożywieniem w szpitalu Abs. Jemen, 2022

Jemen: Pięć przyczyn rosnącego niedożywienia u dzieci

Zespoły Lekarzy bez Granic obserwują w Jemenie niepokojący wzrost liczby niedożywionych dzieci z komplikacjami medycznymi. Tłumaczymy przyczyny stojące za tym kryzysem niedożywienia.

Niedożywienie to stałe zagrożenie dla zdrowia dzieci w Jemenie. Wzrost niedożywienia w skali rocznej jest sezonowy i zazwyczaj łączy się z okresem, w którym dochodzi do zakłóceń w produkcji rolnej na obszarach wiejskich. Ten rytm był zauważalny jeszcze przed eskalacją wojny w 2014 roku, ale znacznie zaostrzył się wraz z narastającymi skutkami konfliktu. Doprowadziło to do tego, że osoby najbardziej narażone na skutki kryzysu żywnościowe zostały jeszcze silniej dotknięte brakiem dostępu do żywności odpowiedniej jakości.  

Ale, poza brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, w tym kryzysie mamy do czynienia z czymś jeszcze.  

Oto pięć powodów wzrostu niedożywienia w Jemenie.  

1. Wyższe ceny żywności 

Wiele rodzin w Jemenie nie stać na wystarczającą ilość żywności ani na jedzenie, które byłoby odpowiednio odżywcze, ponieważ pogłębiający się kryzys gospodarczy w kraju spowodował gwałtowny wzrost cen. Wiele osób nie ma pracy. Wiele, w wyniku trwającej już od ośmiu lat wojny, straciło swoje domy – z powodu zniszczeń lub przesiedleń. Wartość riala (waluty jemeńskiej) spada, a koszty żywności i transportu, w tym paliwa, rosną, co dodatkowo utrudnia ludziom dostęp do wystarczającej ilości żywności.   

– Przyjechaliśmy kilka razy do szpitala Abs i jego stan się poprawił – opowiada Shohra Mohamed, która przywiozła swojego czteroletniego wnuka Abdullaha do wspieranego przez Lekarzy bez Granic szpitala w Hadżdży. Abdullah był niedożywiony i miał inne dolegliwości. – Ostatni raz został wypisany 20 dni temu. Wolimy przychodzić tutaj, ponieważ te usługi są bezpłatne. Ojciec Abdullaha jest daleko. Wraz z jego mamą staramy się karmić Abdullaha tym, co mamy, ale rzadko możemy sobie pozwolić na podawanie mu mleka. Nie mamy w pobliżu ośrodków medycznych, które zapewniają żywność terapeutyczną – tłumaczy.  

Rawan ma dziewięć miesięcy. Większość niedożywionych dzieci leczonych w szpitalu Abs ma od 6 do 23 miesiące. Jemen, 2022

2. Brak dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej 

Opieka zdrowotna w Jemenie jest w rozpadzie. Ograniczone zasoby finansowe, braki w zaopatrzeniu i sprzęcie, brak lub nieregularne wypłaty wynagrodzeń dla personelu medycznego spowodowały zamknięcie wielu placówek publicznej ochrony zdrowia. Wraz z wysokimi kosztami paliwa, znacznie ogranicza to możliwości dostępu do opieki medycznej. To z kolei często opóźnia moment, w którym ludzie otrzymują potrzebną pomoc, prowadzi do powikłań, którym można było zapobiec. Dotyczy to także niedożywienia.  

Zespół Lekarzy bez Granic w Amran (jednostka administracyjna) pracujący w szpitalu Al-Salam-Khamer od końca maja 2022 roku obserwował stały wzrost liczby pacjentów z ciężkim ostrym niedożywieniem (severe acute malnutrition, SAM). Wskaźnik obłożenia łóżek w ośrodku żywienia terapeutycznego dla pacjentów osiągnął 396 procent we wrześniu 2022 roku. W tym samym czasie nastąpił ponad 20-procentowy wzrost liczby konsultacji w nagłych przypadkach. Od stycznia do września 2022 roku 31 pacjentów z ciężkim ostrym niedożywieniem zmarło po przyjęciu do szpitala. Większość niestety przybyła zbyt późno i miała powikłania medyczne, które były zbyt ciężkie, aby je leczyć. Wiele osób, które zostały przyjęte do wspieranego przez Lekarzy bez Granic szpitala Al-Salam z ciężkim ostrym niedożywieniem, podróżowało z okolicznych obszarów, gdzie placówki podstawowej opieki zdrowotnej funkcjonowały tylko częściowo. Podobny trend zaobserwowano w Al-Hudejdzie. W okresie od stycznia do października 2022 roku nasz zespół na oddziale ratunkowym szpitala wiejskiego Ad-Dahi przyjął 1 902 dzieci chorujących na niedożywienie z powikłaniami.  

3. Ubóstwo i niestabilne warunki życiowe 

Trudne warunki życiowe, zwłaszcza w przypadku osób zmuszonych do przesiedlenia, również przyczyniają się do wzrostu niedożywienia. Szpital Abs w Hadżdży przyjmuje pacjentów z okolicznych obszarów, gdzie wiele osób przesiedlonych wewnętrznych żyje bez odpowiedniego schronienia, z ograniczonym dostępem do żywności i możliwości zarobku. Od stycznia do września 2022 roku we wspieranym przez Lekarzy bez Granic ośrodku żywienia terapeutycznego w szpitalu w Abs przyjęto 2 087 dzieci z niedożywieniem i związanymi z nim komplikacjami medycznymi. Większość pacjentów była w wieku od 6 do 23 miesięcy.  

– Większość osób przesiedlonych nie ma regularnych dochodów – powiedział Saddam Shayea, koordynator promocji i edukacji zdrowia Lekarzy bez Granic w szpitalu w Abs. – Kolejną kwestią jest brak dostępu do czystej wody. To oraz brak materiałów higienicznych zwiększa liczbę przypadków np. biegunki – dodaje.  

Matka karmi córkę mlekiem terapeutycznym w szpitalu Abs. Jemen, 2022

4. Brak świadomości zdrowotnej w społeczności    

Istnieje ogromna potrzeba edukacji zdrowotnej w zakresie opieki okołoporodowej, które są bezpośrednio związane z niedożywieniem. Jej niska dostępność prowadzi do skomplikowanych ciąż, co negatywnie odbija się na zdrowiu matek i noworodków. W 2022 roku w szpitalu Abs, ponad 50 procent matek na oddziale położniczym chorowało na niedożywienie.   

Z obserwacji Lekarzy bez Granic wynika, że w przeszłości niewiele kobiet otrzymywało opiekę przedporodową. W 2021 roku tylko 10 procent kobiet, które urodziły w szpitalu, uczestniczyło w co najmniej jednej konsultacji opieki przedporodowej. Konsultacje przedporodowe są zwykle okazją do zidentyfikowania niedożywienia u kobiet w ciąży i skierowania do odpowiedniej opieki żywieniowej. Poprawia to wyniki ciąży i zmniejsza ryzyko niedożywienia u noworodków i niemowląt.  

Ponadto w społeczności istnieje ograniczona świadomość na temat znaczenia karmienia piersią i rutynowych szczepień dzieci. Rodzice nie mają również dostępu do informacji na temat rozpoznawania początkowych objawów niedożywienia, co opóźnia wykrywanie i zapobieganie niedożywieniu.   

5. Luki w pomocy humanitarnej 

W 2022 roku cięcia finansowania spowodowały, że placówki podstawowej opieki zdrowotnej zaprzestały świadczenia usług lub miały niewystarczające zapasy leków.  

 – Mam czworo dzieci, wszystkie chorowały z powodu niedożywienia – powiedział Ahmed Abu Al Ghaith, ojciec, który przywiózł swoją roczną córkę z ciężkim ostrym niedożywieniem do szpitala Ad Dahi. – Zabrałem je do najbliższego centrum leczenia niedożywienia w okolicy. Ale musieli wybrać, którym z moich dzieci podać trochę żywności terapeutycznej, ponieważ nie było jej wystarczająco dużo. 

Oprócz braku ciągłości niektórych programów zdrowotnych, luki w programach żywienia terapeutycznego i wsparcia żywnościowego oraz nieodpowiednie usługi wodne, sanitarne i higieniczne zwiększyły ryzyko niedożywienia i związanych z nim powikłań, które są większe w przypadku chorób przenoszonych przez wodę. 

Lekarze bez Granic w Jemenie 

Zespoły Lekarzy bez Granic są obecni w 13 z 21 prowincji Jemenu. Zespoły w większości naszych placówek zaobserwowały niepokojący wzrost liczby niedożywionych dzieci z komplikacjami medycznymi. Obłożenie łóżek w naszych ośrodkach znacznie przekroczyło 100 procent. Aby poradzić sobie ze zwiększoną liczbą przypadków niedożywienia oraz zmniejszyć zachorowalność i śmiertelność wśród osób najbardziej narażonych, nasze zespoły zwiększają działania w ramach projektów żywienia terapeutycznego. 

Niedożywienie w Jemenie jest bardzo niepokojące. Prowadzi do śmierci, którym można było zapobiec. Zwłaszcza wśród dzieci poniżej piątego roku życia. Organy ochrony zdrowia oraz podmioty humanitarne muszą zareagować kompleksowo, aby zwiększyć zakres i skuteczność nadzoru żywieniowego w całym kraju.  W całym kraju rozszerzona powinna być również kampania szczepień, zwłaszcza wśród dzieci poniżej piątego roku życia. 

News

Lidia Bazualyeva pochodzi z Chersonia, zakończyła leczenie w ośrodku Lekarzy bez Granic, Ukraina 2024, zdjęcie: Fanny Hostettler/MSF

Ukraina: wsparcie zdrowia psychicznego po traumie wojennej

Więcej
Zdjęcie przedstawia pracownika Lekarzy bez Granic zajmującego się leczeniem diagnozowaniem i leczeniem gruźlicy

W leczeniu gruźlicy Europa zostaje w tyle

Więcej
Widok na zmilitaryzowaną granicę polsko-białoruską. Od listopada 2022 roku Lekarze bez Granic zapewniają pomoc medyczną uchodźcom na Podlasiu, we współpracy z aktywistami i innymi organizacjami społecznymi. Polska, 2024

Polska: strefa buforowa może utrudnić niesienie pomocy [OŚWIADCZENIE]

Więcej
Lekarze bez Granic. W Szpitalu Niepokalanego Poczęcia w Les Cayes pracownicy Lekarzy bez Granic prowadzą fizjoterapię dla pacjentów rannych w trzęsieniu ziemi, pomagając im odzyskać siłę i mobilność. Haiti, 2021

Barometr Humanitarny: Polacy wciąż chcą pomagać [RAPORT]

Więcej
Ludzie pracujący w młynie ryżowym znajdującym się przy wjeździe do miasta Makurdi, stolicy stanu Benue, przesiewają ryż i oddzielają ziarna.

Nigeria: życie codzienne jest walką. Historie przemocy seksualnej  

Więcej
Przesiedleni Palestyńczycy przenoszą się z Rafah do Chan Junus. Strefa Gazy, 2024

Strefa Gazy: nasila się izraelska ofensywa na Rafah 

Więcej
Szpital Nassera w Strefie Gazy, 2023

Strefa Gazy: zdrowie psychiczne pracowników medycznych 

Więcej
Shereen opowiedziała o strasznej drodze, jaką przebyła z trojgiem swoich dzieci z północnej Gazy. Strefa Gazy, 2024

Strefa Gazy: dewastacja opieki medycznej w Rafah [RAPORT]

Więcej
Widok na Dolmas 18, obszar Port-au-Prince, po walkach między grupami zbrojnymi a siłami policji. Haiti, 2024

Haiti: zwiększamy skalę działań w Port-au-Prince  

Więcej
Uchodźcy Rohingya rozmawiają na ulicy w obozie Cox’s Bazar. Bangladesz, 2023

Cox’s Bazar: codzienne życie w obiektywie Rohingya [GALERIA ZDJĘĆ]

Więcej
Palestyński oficer obrony cywilnej ranny w izraelskich atakach jest poddawany resuscytacji w szpitalu Al-Shifa w Strefie Gazy (16.10.2023).

Strefa Gazy: wystąpienie przed Radą Bezpieczeństwa ONZ

Więcej
Ludzie, którzy dotarli do Białorusi, pochodzą z różnych krajów, w tym z miejsc ogarniętych wojną domową oraz dotkniętych niestabilnością i przemocą. Białoruś, 2024

Białoruś: brutalne pobicia, zamykanie w obozach, pushbacki 

Więcej
Portret Charity Nyakio Kamau. Zdjęcie: Allan Gichigi

Pamiętam jednego małego chłopca – relacja Charity

Więcej
Z wtorku na środę, 20-21 lutego 2024 roku, podczas izraelskiej ofensywy w Al Mawasi (Chan Junus) w Strefie Gazy zginęło dwóch członków rodziny pracownika Lekarzy bez Granic, a sześć osób zostało rannych. Zdecydowanie potępiamy ten atak

Strefa Gazy: potępiamy atak na schronienie w Al Mawasi

Więcej
Około 200 osób z dwóch łodzi w niebezpieczeństwie zostało uratowanych rankiem 9 maja. Zaraz po akcji ratunkowej widzieliśmy libijską straż przybrzeżną nawigującą w bardzo bliskiej odległości od Geo Barents. Morze Śródziemne, 2022

Spójrz na moją twarz. Konsekwencje polityk migracyjnych UE [GALERIA ZDJĘĆ]  

Więcej
Lekarze bez Granic

Ludzkie koszty polityk migracyjnych UE 

Więcej